Biografie van Johannes Anker Larsen

1874 - 1957

1874
Johannes Anker Larsen wordt op 18 september als zoon van stuurman Laurits Larsen en zijn vrouw Mathilde Clausen geboren. In 1877 komt zijn vader om bij een schipbreuk tussen de Faeröer en IJsland.

1880-90
Volgt lager en middelbaar onderwijs in Rudkøbing

1891-93
Voorbereiding op de universiteit in Kopenhagen

1894
Begint een theologiestudie die hij spoedig weer afbreekt. Larsen zegt van de theologische faculteit dat het een dorre plaats is voor een dorstige ziel. Begint nu een rechtenstudie die hij eveneens kort daarop afbreekt. Tenslotte schrijft hij zich in voor de studie Godsdienstfilosofie. In het geheim koestert hij de wens toneelspeler te worden.

1898
Audiëntie in het Koninklijke Theater te Kopenhagen

1898
Krijgt een dubuutrol als Shylock in "De koopman van Venetië" in Oslo. Larsen leert hier zijn eerste vrouw kennen, de Noorse Margarethe Segelcke Dahl, waarmee hij terugkeert naar Kopenhagen.

1901
Moeilijke economische omstandigheden dwingen larsen in Aarhus te gaan werken, alwaar hij bij een theater een baan als soufleur aanneemt. Later zal larsen zijn ervarringen als soufleur beschrijven in "Koning Lear op klompen".

1902
Na een jaar in Aarhus verhuist Larsen weer naar Kopenhagen. Daar wordt hij lektor bij het kwijnende conservatieve tijdschrift "Samfundet" (De samenleving).

1903
De wijnhandelaar Chr. Funder vraagt Larsen een verhaal te schrijven dat hij zijn Noorse klanten als kerstcadeau kan toesturen; de vertelling "En drøm" (Een droom) verschijnt in privédruk.

1904
Opnieuw als kerstgeschenk voor de klanten van Funder verschijnt het verhaal "Barnet" (Het kind); in het julinummer van 1904 werd het in "Samfundet" gepubliceerd. Op eigen initiatief publiceerde Larsen reeds op 25.12.1903 het verhaaltje "Niels' Juleaften" (Niels Kerstavond).

1905
Opheffing van het tijdschrift "Samfundet"; Larsen zoekt zonder succes naar een andere baan; Hij gebruikt deze tijd om zijn verhalenbundel "Livets Ubønbørlighed: Fortællinger" (De onverbitterlijkheid van het leven. Verhalen) te schrijven.

1905-08
Tijdens zijn soufleurtijd in Aarhus heeft de liefde voor het toneel Larsen in zijn ban; hij speelt in het Dagmartheater de Shylock uit Shakespeares "Koopman uit Venetië" als ook de Engstrand uit Ibsens "Gengangere" (Spoken). De directeur van het Dagmartheater, Martinius Nielsen, heeft hem gelijk in dienst genomen. Larsen: "Het was alsof een sprookjeswereld voor mij openging." Enkele dagen later deelt de uitgeverij Gyldendal hem mee dat zijn novellenbundel aangenomen is en uitgegeven zal worden. Larsen: "Ik kon niet beslissen of ik acteur of auteur wilde worden, dus werd ik allebei. Ik zette één been op de planken en strekte het andere onder mijn bureau uit en in deze positie -enigzins ongemakkelijk en onpraktisch- bleef ik de rest van mijn leven staan."

1908
De novellenbundel "Landsbyens Magdalene" verschijnt; Toneelstuk met dezelfde titel in première in het Volkstheater op 12 maart 1912, waar Larsen tot 1913 als toneelspeler en regisseur werkzaam is.
.
1909
In samenwerking met Egill Rostrup ontstaat de Komedie "Per Bunkes Vorgeschichten" in vier delen; Het stuk werd door A. Halbert voor het Duitse toneel bewerkt, de Duitse premiere vond plaats in de Berlijnse Volksbühne.

1910
de roman "Pinsesolen" (De pinksterzon) verschijnt

1912
de korte roman "Karen Kruse" verschijnt

1918
De novellenbundel "Menneskeøjne" (Mensenoog) verschijnt. Trouwt met Bodil Haslund, geboren te Lindegaard.

1919
"Bugten. En søndagshistorie" (De baai. Een zondagsverhaal) - Novel. Verschijnt in het Duits in 1927

1923
"De vises sten" (De steen der Wijzen) verschijnt bij Gyldendal en wint de literatuurprijs (70 000 Kronen) voor de beste Deense en Noorse roman; Deze roman beleeft reeds in het eerste jaar 4 oplagen en verschijnt in 1923 in het Zweeds en Fins, in 1924 in het Engels en Duits, in 1936 in het Estisch, in 1946 in het Frans, later in het Pools, Tsjechisch, Bulgaars en Nederlands

1923-24
Verblijf in Noord- Afrika (Tunis en Algiers)

1925
Roman "Martha og Maria" (Martha en Maria); 1925 in het Duits, 1926 in het Engels, 1927 in het Fins, 1935 in het Nederlands, 1937 in het Estisch, 1948 in het Frans vertaald

1926
"For åben dør" (Met open deur); een verhandeling over Larsen's spirituele ervaringen met een voorwoord van de Godsdienstfilosoof Vilhelm Grønbech; drie drukgangen in het eerste jaar; Vertaald in het Nederlands in 1927, in het Estisch in 1928, in het Engels in 1931, tot slot ook in het Duits

1927
Lezingen in Zwitserland (1925), 1927 und 1931 in Nederland, 1928 in Berlijn. Trouwt met de 33 jaar jongere actrice Gudrun Sophie Lendrop

1928
Legende "Sognet som vokser ind i himlen" (Heiliging: een dorpsgeschiedenis); vertaald in het Nederlands en Duits in 1928, in 1929 in het Engels

1928-30
Regisseur bij het Koninklijke Theater te Kopenhagen

1931
Roman "Rus" (Roes), in het eerste jaar 2 drukgangen, in hetzelfde jaar in het Nederlands en Duits verschenen, in het Frans in 1933

1932
verschijnt de deels autobiografische theater-roman "Kong Lear fra Svendborg" (Koning Lear op klompen); Duits 1932, Nederlands 1933

1935
Premiere van het toneelstuk "Sohn des Zeus" in Fredericia-Theater Kopenhagen

1941
de roman "Olsens Daarskab" (Een man in het gekkenhuis); 1943 in het Duits en Nederlands, 1949 in het Frans

1946
Verschijnt de Novellenbundel "Liebe" bij Artemis-Verlag Zürich (Glockenbücher); het gaat om een verzameling van in kranten en tijdschriften verschenen novellen

1946
Scheiding van Gudrun S. Lendrop

1949
"Hansen" - Larsens laatste Roman, tot nog toe niet vertaald

1957
Anker Larsen sterft in Birkerød bij Kopenhagen op 12 februari

© Dr. J. Wolfgang Gramer, mYm Verlag

Directe biografische links naar J. Anker Larsen:
(in het Nederlands en Deens)